Schuift je baby vrolijk op zijn billen door de kamer? Verplaatst hij zich als een rupsje, of met één knie en één voet op de grond? Misschien slaat hij het kruipen helemaal over en wil hij meteen stappen? Die eigen manier van bewegen ziet er vaak schattig uit. Toch is dit vaak een signaal. In dit blog heb ik het over het belang van correct kruipen en welke voorwaarden hierbij belangrijk zijn.

Van het hoofdje heffen tot kruipen en stappen

In normale omstandigheden doorloopt je baby automatisch een hele reeks vaardigheden in een logische volgorde. Zo krijgt hij eerst controle over zijn hoofdje, leert hij zich in buiklig op zijn armpjes opduwen en ontdekt hoe hij kan rollen. Later volgen vaardigheden zoals zitten, tijgeren, rechttrekken tot stand en kruipen.

Door al dat oefenen wordt je kindje sterker en leert hij zijn bewegingen steeds beter coördineren. Elke vaardigheid vormt daarbij een belangrijke bouwsteen voor de volgende stap.

Ook kruipen doet belangrijk voorbereidend werk voor het staan en stappen. Je baby oefent zijn armen, benen en romp, leert zijn gewicht verplaatsen en werkt aan zijn evenwicht.

Wanneer hij zich later aan meubels optrekt en gaat staan, worden zijn onderrug en benen verder versterkt. Ook de krommingen van zijn wervelkolom ontwikkelen zich verder.

Wat kan kruipen moeilijker maken?

Om vlot te kruipen, moet je kindje zijn lichaam soepel kunnen bewegen en goed kunnen steunen op zijn armen en knieën. Als de mobiliteit in het lichaam ergens wat belemmerd is, kan dat invloed hebben op de manier waarop hij zich verplaatst.

Vanuit osteopathisch perspectief kijken we daarbij onder meer naar de beweeglijkheid van het heiligbeen, het bekken, de heupjes en de wervelkolom. Tijdens de zwangerschap of de geboorte kunnen er soms bewegingsverliezen ontstaan in het lichaam. Denk bijvoorbeeld aan een langdurige stuitligging of aan drukkrachten tijdens de bevalling, zoals bij het meeduwen op de buik of bij weeënstimulatie. Ook verlies van mobiliteit in de schouder- borst-, nekregio kan het moeilijker maken om goed op de armpjes te steunen en zo het kruipen in de weg staan.

Daarnaast kijken we naar de ontwikkeling en integratie van de primitieve reflexen: automatische bewegingen die bij jonge baby’s aanwezig zijn en geleidelijk plaatsmaken voor meer bewuste controle.

Als een kindje zich atypisch ontwikkelt, is het daarom belangrijk te bekijken wat hier aan de basis van ligt.

Voorbeelden van een atypisch bewegingspatroon 

• een kindje dat sluipt en slechts met één arm en één been goed werkt.
• een kindje dat op 1 knie en 1 voet kruipt (zie filmpje hieronder)
• een kindje dat op de billen schuift en het kruipen volledig overslaat.
  
  
  

Waarom is correct kruipen belangrijk voor je kindje?

Elke (mini-) mijlpaal is de bouwsteen voor de volgende (mini-) mijpaal

Elke stap of mijlpaal in deze ontwikkeling vormt de basis voor de volgende stap. Is de ene stap geautomatiseerd, dan kan de volgende veel makkelijker aangeleerd worden. Het overslaan van een mijlpaal heeft dus niet alleen impact op de vaardigheid zelf, maar ook op vele andere, zoals de oog-handcoördinatie, de fijne motoriek, het evenwicht, enz.  
Kruipen betekent voor je baby dus veel meer dan alleen maar een manier om zich te verplaatsen.  

Samenwerking van beide hersenhelften wordt geautomatiseerd

Ruimtelijke oriëntatie wordt getraind

Kruipen biedt een baby veel gelegenheden om ruimtelijke concepten te begrijpen. Zo zal een billenschuiver meestal rond een object gaan, terwijl een kruipertje de opties heeft om er onderdoor, erover of eromheen te kruipen. Hierdoor bevordert het de oriëntatie van de fysieke wereld rondom hem, de relatie ermee en de positie daarin, eigenschappen die hem later in het leven nog van pas zullen komen om problemen op te lossen, de weg te vinden of zich veilig te stellen.

Oog-hand-coördinatie wordt getraind

Ook visuele vaardigheden worden geoefend tijdens het kruipen. Door afwisselend naar z’n handjes en in de verte te kijken en naar dingen te reiken, traint hij het aanpassen van z’n oogjes en inschatten van afstanden, wat hem later nog van pas zal komen bij het vangen van een bal, het overschrijven van woordjes van het schoolbord of (veel later) bij het autorijden.   

Wat jij alvast kan doen 

• Zet je baby zo weinig mogelijk 'vast': lange periodes in een wippertje, autostoel, buggy... belemmeren de vrijheid om zich te ontwikkelen en nodigen niet uit om de ruimte te verkennen.
• Voldoende bewegingsruimte is voor een baby essentieel: Op een grote speelmat waar ook wat leuke speelgoedjes liggen, zal hij nieuwsgierig worden om op onderzoek uit te gaan.
• Nodig je baby uit te rollen : laat hem bijvoorbeeld een speelgoedje volgen. Evalueer of hij even goed volgt aan beide kanten. Doet hij dat niet, evalueer gerust eens passief of je verschil voelt in symmetrie: je kan het knietje eens gekruist over de romp heen brengen, zodat hij zelf de rest van de rolbeweging kan maken. Kijk daarbij of hij even soepel beweegt naar de beide kanten
• Bied veel buikligmomentjes aan: controleer daarbij of je baby het hoofdje goed draait in buiklig naar beide kanten.  
• Geef prikkels, maar laat je kindje zélf actie ondernemen! Het is niet de bedoeling alles voor je kindje te doen of het te stimuleren voor zaken waar het nog niet aan toe is. Geef een stimulus en kijk hoe het reageert. Let op symmetrie in de bewegingen. Rolt of kijkt je kindje veel meer naar 1 kant? Dan is het wel goed de andere kant wat te stimuleren.
• Als je baby kan zitten, daag hem uit te draaien  door hem naar speelgoed te laten grijpen en steun te nemen aan één kant met beide handjes
• Hindernissen kunnen een leuke stimulans zijn: Meestal gaan baby’s eerst sluipen. Als je met je baby op de speelmat zit, kan je je baby eens over je been of een andere hindernis heen laten kruipen: dit is een speelse manier om op z'n knietjes te leren zitten of om  z'n handjes te leren plaatsen.   
• Een beetje grip is fijn: Een gladde vloerbedekking maakt kruipen moeilijker, zodat je baby langer doorgaat met tijgeren. Met een broekje dat minder glijdt (bijvoorbeeld met knielapjes), geef je de knietjes meer grip.
• Doet je baby een asymmetrische beweging of gaat hij billenschuiven?
  * Maak een afspraak bij een baby-osteopaat  
  * Met gerichte oefeningen (check zeker de masterclass 'Houding en motoriek' hieronder), o.a. om het kruisen van de middellijn te bevorderen, kan je dit patroon mogelijk nog doorbreken.

Meer hulp en ondersteuning nodig?

Interessante boeken/links

Stap voor stap: hoe stimuleer je de motorische ontwikkeling van je baby?
Motorische ontwikkeling van kinderen: handboek 1: introductie
https://www.kijkopontwikkeling.nl/artikel/waarom-kruipen-belangrijk-ontwikkeling-kind/
https://www.ouders.nl/artikelen/alles-over-kruipen