Geen ‘goed’ of ‘fout’

Als eerste wil ik benadrukken dat er geen ‘juiste’ of ‘foute’ weg bestaat. Een kindje opvoeden is geen exacte wiskunde, natuurlijk! En hoeveel wetenschappelijk onderzoek er hierrond ook al gedaan is, een onderzoek kan nooit echt alle parameters in acht nemen. Om hier een beslissing in te nemen, is het altijd goed om het gehele plaatje te bekijken en volgende zaken in acht te nemen.

Jouw visie als ouder:

• Ben je iemand die eerder pro-actief wil werken aan gezonde mondgewoonten?
• Of ben je eerder van het idee je kindje hierin te volgen en pas in te grijpen als je merkt dat er zich moeilijkheden voordoen? 
• Hoe is je draagkracht op dit moment 
• Past het in je huidige gezinssituatie om hier ruimte voor te maken? 

Jouw Kindje

Leeftijd 

Kijk je puur naar mondfuncties, NKO en het ontstaan van gewoontes, dan geldt: hoe vroeger je gezonde mondgewoontes kan ondersteunen, hoe beter.

Tussen 3 en 6 maanden
In deze fase integreert de zuigreflex. Daardoor verloopt het afbouwen van de fopspeen vaak verrassend vlot. De eerste ongemakken zijn meestal achter de rug en de nood aan troostzuigen neemt af. Tegelijk beginnen baby’s meer associaties te maken. Als zuigen sterk gekoppeld raakt aan slapen of troost, wordt afbouwen later lastiger en kan het zelfs het doorslapen beïnvloeden.
Zijn er nog fysieke ongemakken zoals krampjes, dan is afbouwen uiteraard geen prioriteit.

Na 6 maanden
Is afbouwen in het eerste halfjaar niet gelukt of niet aan de orde geweest, dan kan het nog steeds op elk moment. Hoe eerder je start, hoe kleiner de kans op hardnekkige gewoontes of fysieke impact. Blijft de zuiggewoonte bestaan na 4 jaar, dan neemt de kans op spontane correctie van gebitsafwijkingen sterk af, omdat de aangezichtsschedel dan volop groeit.

Hoe evolueert het zuiggedrag?

Naast de leeftijd is het ook goed je kindje eens te observeren en te bekijken of je evolutie ziet in het zuiggedrag van je kind 

• frequentie (hoe vaak zuigt je kind)
• duur (hoe lang zuigt je kind)
• situatie (in welke context wil hij vooral zuigen?)
• hoe groot is de drang?

Merk je bijvoorbeeld dat 

• het zuigen stelselmatig mindert in frequentie (bijvoorbeeld je kindje zuigt alleen nog om in slaap te vallen, maar overdag/tussendoor niet meer)? 
• je kindje enkel korte momentjes zuigt: bvb na het inslapen valt de duim of het tutje vrij snel uit de mond 
• je kindje zonder z’n tut of duim kan doorheen de dag, doorgaans betrokken, geïnteresseerd en aanwezig is in het moment 
• er ook al eens spannende gebeurtenissen kunnen doorgemaakt worden zonder het troostzuigen
• je kindje zich slecht kan voelen en dit kan uiten (door eens goed te huilen) zonder instant z’n tut of duim nodig te hebben
  
  ->  in dat geval is stoppen met tutje of duim geen absolute must en kan je natuurlijk afwachten. Anderzijds zal het stoppen zelf ook heel snel gaan en gaat je kindje er na een dag of 3 niet meer echt om vragen.

Merk je echter dat 

• de nood om te zuigen niet vermindert of zelfs toeneemt
• je kindje ook overdag regelmatig z’n tutje/duimpje nodig heeft
• de tut of duim niet meteen uit de mond valt na het inslapen
• je kind regelmatig wakker wordt voor z’n tutje
• het zuiggedrag wat compulsiever van aard wordt. Of Je kindje grijpt systematisch/meteen naar z’n duim of heeft meteen z’n tutje nodig als het zich slecht voelt en je merkt dat dit een patroon wordt.
• Je kindje dissocieert zich vaker van z’n omgeving, het zuigen doet hem wat in zichzelf keren, maakt hem wat passiever of minder enthousiast, belet hem om initiatief te nemen of stapjes buiten de comfortzone te zetten
  
  -> in dat geval kan werken aan gezonde mondgewoonten misschien wel een uitdaging zijn en zal je hier even de leiding in mogen nemen, maar kan het ook een grote boost in zelfvertrouwen geven als je kind er eenmaal doorheen is.

Zijn er signalen van afwijkend mondgedrag? 

Een andere reden die kan maken dat je voelt dat het belangrijk wordt de zuiggewoonten van je kindje aan te pakken, is dat je merkt dat er een fysiek onevenwicht begint te ontstaan in het mondgebied van je kindje. Je kindje krijgt een open beet, een heel hoog gehemelte of vertoont signalen van afwijkend mondgedrag, waarbij er een dysbalans is van de spieren van het mondgebied.

Hoe bouw je zuiggewoonten respectvol af?

Het idee om het ultieme troostmiddel van je kindje weg te nemen kan spannend voelen. Begrijpelijk. Want hoe troost je dan? En wat als je kindje op duim of vingers begint te zuigen?

Bij een sterke zuigdrang is het belangrijk om het tutje niet zomaar weg te nemen. Dat zou zijn alsof je iemand met jeuk verbiedt om te krabben: het gedrag stopt, maar de onderliggende nood blijft.
De sleutel ligt dus in het eerst laten zakken van die zuigdrang.

In mijn praktijk begeleidde ik al heel wat kindjes bij het afbouwen van zuiggewoonten. Omdat ik merkte dat ouders dit moment vaak blijven uitstellen, ontwikkelde ik de videocursus Liefdevol stoppen met fopspeen en duim.
Met een helder stappenplan, oefeningen om de zuigreflex te integreren, aandacht voor mondmotoriek en praktische tips voor lastige momenten, verloopt afbouwen meestal een stuk makkelijker.

In de cursus delen ook andere experts hun inzichten, zoals Nele Flamang, Bregje Hoogmartens en Katrien de Smet.

En uiteindelijk is dit waar het om draait: een kindje dat met vertrouwen afscheid kan nemen van zijn tutje of duim.